คุณเคยสงสัยไหมว่าทำไมอัญมณีอย่าง ไพลิน บางเม็ดราคาแพงกว่าเพชร ราคาพุ่งสูงจนน่าทึ่ง เริ่มต้นจากการรู้จักไพลิน ก่อนไพลิน คือ อัญมณีที่อยู่ในตระกูล คอรันดัม (Corundum) แร่ชนิดเดียวกันกับทับทิมนั่นเอง แต่หากพูดถึงไพลินเราจะนึกถึงแร่คอรันดัมที่มี “สีน้ำเงิน” เป็นเฉดสีที่มีชื่อเสียงได้รับความนิยมสูงสุดมีความแข็งประมาณ 9 Mohs  ในขณะที่เพชร 10 Mohs โดยปกติแล้วราคาทั่วไปตามท้องตลาดเพชรจะมีราคาสูงมากกว่าไพลิน เมื่อเทียบกับน้ำหนักที่เท่ากัน แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นไม่เสมอไป เพราะไพลินบางเม็ดที่หายากและมีคุณภาพสูง ราคาอาจแพงกว่าเพชรหลายเท่าตัว 

   แม้ไพลินจะมีน้ำหนัก 1 กะรัตเท่ากัน 2 เม็ดแต่ราคาก็อาจไม่เท่ากัน เพราะสิ่งที่กำหนดคือคุณภาพและความหายาก คุณภาพของไพลินดูได้จากอะไรสรุปมาให้แล้วดังนี้ 

    Color หรือ สี ถือเป็นตัวชี้วัดคุณภาพที่สำคัญของอัญมณีอย่างไพลิน โดยไพลินที่มีคุณภาพสูงมักมีเฉดสีน้ำเงินสด มีความอิ่มตัวดี ไม่มืดทึบจนเกินไป หลายคนมักเข้าใจว่ายิ่งไพลินสีเข้ม ก็ยิ่งดี แต่สีเข้มนั้นไม่ได้แปลว่าดีเสมอไป หากเข้มมากจะทำให้แสงเข้าไม่ได้ ส่งผลให้อัญมณีดูมืดและสูญเสียความสวยงาม

      Clarity หรือ ความใส เป็นอีกหนึ่งตัวชี้วัดคุณภาพที่สำคัญ ไพลินที่มีตำหนิน้อย จะยิ่งมีคุณภาพสูง อย่างไรก็ตามสิ่งที่ต้องระวัง หากไพลินเม็ดนั้นใสกิ๊กไม่มีตำหนิเลย อาจไม่ใช่ของจริง ดังนั้นสิ่งที่ต้องดูคือตำหนิมีมากน้อยแค่ไหน มองเห็นด้วยตาเปล่าหรือไม่ ตำหนิอยู่ตรงไหน ถ้ามีมากก็ทำให้ไพลินดูขุ่น ไม่เปล่งประกาย

      Treatment หรือ การเผา ไพลินที่ผ่านการเผา มีวัตถุประสงค์เพื่อปรับปรุงคุณภาพสีและได้ความใสสามารถพบได้ทั่วไปแต่ไม่ได้หมายความว่าเป็นอัญมณีปลอม อย่างไรก็ตาม ไพลินที่ไม่ได้ผ่านความร้อนแต่มีสีสวยคุณภาพดีอยู่แล้ว เป็นไพลินที่หายาก แน่นอนว่าจะมีมูลค่าสูงมากกว่าไพลินเผาและเป็นสิ่งที่นักสะสมให้ความสนใจอย่างมากด้วยเช่นกัน

    Origin หรือ แหล่งกำเนิด ในปัจจุบันสามารถพบไพลินได้จากประเทศต่างๆ เช่น ศรีลังกา กัมพูชา เมียนมาร์ มาดากัสการ์ แคชเมียร์ อย่างเช่นไพลินแคชเมียร์ มักได้รับความนิยมสูงเพราะถือเป็นไพลินที่มีคุณภาพสูงจุดเด่นคือมีสีน้ำเงินแบบ cornflower blue สีนุ่ม ละมุน มีความอิ่มตัวพอดี ลักษณะภายในเหมือนเนื้อกำมะหยี่

      Cut หรือ การเจียระไร มีผลต่อมูลค่าเพราะการเจียระไนส่งผลต่อสีความสว่างการสะท้อนแสง ดังนั้นจะต้องมีสัดส่วนที่พอดี ถ้ามีสัดส่วนดีจะส่งผลให้มีการสะท้อนแสงที่ดี เล่นไฟดี ไพลินดูสว่างมีชีวิตชีวา ยิ่งนำมาประกอบตัวเรือนหรือขึ้นเรือนเป็นเครื่องประดับต่างๆ ยิ่งทำให้เครื่องประดับชิ้นนั้นมีมูลค่าสูง 
      ทั้งหมดนี้คงได้คำตอบแล้วใช่ไหมว่าทำไมไพลินบางเม็ด ราคาแพงกว่าเพชร บางเม็ดราคาแพงจนต้องตะลึง เพราะขึ้นอยู่กับความหายากและคุณภาพของไพลินนั่นเอง ซึ่งจะต้องพิจารณาในเรื่องของสี ความใส แหล่งกำเนิด เผาไหม้หรือไม่ผ่านกระบวนการเผาไหม้และการเจียระไนก็เป็นอีกหนึ่งตัวชี้วัดที่สำคัญ